Toprak
Dünyamızda neredeyse tüm canlıların hayat kaynağı olan toprak yerkürenin en önemli parçalarından biridir. Birçok canlının besinlerinin kaynağı, yuvası olan toprak insanoğlu için en önemli devrimlerden biri olan tarım devriminin gerçekleştirdiği bir katmandır. Genel olarak tanımına bakıldığında; yerkürenin en dış yüzeyini örten ince ama büyük bir besleyiciliğe ve yaşama imkan veren maddelerin bir araya gelmesinden oluşmuş maddeler birikimidir. Farklı nitelikteki kayaların ve kayaçların farklı tipteki aşınmaları ve taşınmaları ile oluşmaktadır. Daha detaylı incelendiğinde özellikle bitkiler için büyük öneme sahip mineral parçacıkları, çürümüş bitki ve hayvan kalıntılarının oluşturduğu organik maddeler, hava, su ve içinde dengeyi sağlayan gözle görülen veya mikroskobik ortamda görülen canlı organizmalardan meydana gelmektedir. Oluşumları bu sayılan hassas dengelerin bir araya gelmesi sonucunda uzun bir sürede oluşmaktadır. Dünya için büyük öneme sahip ve yaşam belirtisinin en önemli formlarından biri olan bitkilerin ana besin kaynağı ve yuvasıdır. Bu sayede birçok canlının besin kaynağı ve yuvası haline gelen toprak adeta yaşamın en büyük kanıtlarından biridir. Dünyanın her noktasında insanlık çağlar boyunca toprak ile içli dışlı olmuştur. Yeri gelmiş tanrı olarak görülmüş yeri gelmiş kendisi bereketin sembolü olmuş bazı zamanlarda ise adına şarkılar ve türküler yazılmış, çağlar boyunca söylenmiştir. Medeniyetin göstergesi olan sudan sonra en önemli birim olan toprak insanlar için besinin, huzurun ve bereketin sembolü olarak günümüzde dahi önemini kaybetmemiştir. Yaşam döngümüzde toprağın rolü yadsınamaz derecede önemlidir.
Toprağın Özellikleri
Toprak her ne kadar cansız sınıfına girse de aslında yaşayan bir canlının geçirdiği evreleri geçiren bir yapıya sahiptir. Oluşumuna bakıldığında farklı türdeki kaya parçalarının coğrafi özelliklere bağlı olarak parçalanması veya bir noktadan diğerine taşınması ile oluşmaktadır. Fiziksel olarak başlayan bu süreçte güneş, rüzgar, akarsular ve diğer doğa olayları önemli bir yere sahiptir. Kayaçların bu etkenler ile gittikçe ufalanması sonucunda toprağın fiziksel kısmı oluşmaktadır. Ancak sırada kimyasal ve biyolojik etkenler devreye girmektedir. Suyun etkisi ile ufalanmış kayaç içindeki mineraller çözünerek toprağın kimyasal yapısında değişime gitmektedirler. Örneğin; kırmızı toprak olarak bilinen Akdeniz toprağı bölgede bulunan kayaçların içinde barındırdıkları demirin oksitlenmesi sonucu toprağa kırmızı rengini vermektedir. Özellikle bahçe ve çiçek topraklarında yüksek besleyici grupta görülen bu toprak çeşidi mineral açısından zengindir. Toprak birikim yaptıkça farklı katmanlar haline gelmektedir. Alt kısmı hava ve sudan uzaklaştıkça fiziksel olarak parçalanmış halde kalmaktadır. Diğer yandan orta kısım güneş ışığından geri kaldığı için henüz biyolojik oluşum gözlenmemektedir. Toprağın en üst kısmı canlılar için yüksek öneme sahiptir. Bitkiler için gerekli besinlerin bulunduğu bu kısımda biyolojik parçalama işlemi görülerek toprağın gübrelenmesi ve besin değeri açısından en yüksek kısmına tekabül etmektedir. Aynı zamanda birçok farklı özelliğe sahip hayvan türünün bu kısmı yuva ve beslenme alanı olarak görmektedir. Aynı zamanda güneş ışığının ulaştığı bu kısım toprak içindeki birçok mikroorganizmanın faaliyete geçmesine ve toprağın bileşenlerinin ve verimliliğinin artmasına imkan sağlamaktadır. Her bölgenin coğrafi ve iklimsel şartları toprakların oluşumunu etkilemektedir aynı zamanda verimliliği açısından büyük bir etkiye sahiptir. Aşırı soğuk ve aşırı sıcak bölgelerdeki topraklar kısır olarak tabir edilen verimliliği düşük topraklardır ancak bazı bitkiler bu toprak türlerinde daha iyi bir biçimde büyümektedirler. Örneğin evlerde sıklıkla beslenen kaktüs , kumlu topraklarda çok daha iyi büyüme şansı elde edebilmektedirler. Su ve hava toprağı oluşturan iki ana maddedir. Suyun ve havanın yeterli olduğu bölgelerde toprak her daim canlılığını ve verimliliğini yitirmeyecektir.
Süs Bitkileri İçin Toprak
Bitki ve insan ilişkisi uzun yıllar üretim açısından devam etse de son yıllarda süs bitkilerinin çoğalması ve artışı ile birçok kesimden bitki severler hobi olarak evlerinin birçok yerinde farklı özelliklere sahip bitkiler yetiştirmektedir. Evlerde bitki yetiştirmek veya mini hobi bahçeleri imal etmek birçok birey için dinlendirici bir hobi olarak görülmektedir. Özellikle şehir hayatının karmaşasının ve yorgunluğunun atıldığı bu hobi sayesinde insanlar az da olsa toprak ile haşır neşir olabilmeyi başarabilmişlerdir. Süs bitkilerinin üretimi son yıllarda büyük bir ivme kazanmıştır. Özellikle birçok farklı cins süs bitkisi bugün evlerde, ofislerde veya iş yerlerinde görsel olarak herkesi mutlu etmektedir. Gerek yıllık gerek sezonluk olan birçok farklı süs bitkisi çeşidi farklı gereksinimlere ihtiyaç duymaktadır. Bu gereksinimlerden en önemlisi toprak faktörüdür. Saksı içinde yetişen bu bitkiler doğal ortamlarındaki toprak türlerine ne yazık ki ulaşamamaktadır. Bu yüzden süs bitkisi bakanlar bitkilerinin ihtiyaçlarına uygun olarak doğru toprak seçimlerini yapmak mecburiyetindedirler. Bitkiniz için toprak seçimi yaparken bitkinizin ihtiyaçlarını göz önüne alarak en doğru seçimi yapmalısınız. Örneğin; süs bitkisi olarak görülen mini meyve bitkileri ve sukulent türleri daha kumlu toprakları tercih ederler, bu sayede köklerinin tam bir tutunma sağlamasını ve gerekli besinleri almasına yardımcı olur. Afrika menekşeleri ve eğrelti otları gibi iç mekanlarda sıklıkla yetiştirilen bu bitkiler yaşadıkları bölgenin yapısına göre yüksek besin potansiyeline sahip humuslu toprak tercih etmektedirler. Azot oranının yüksek olduğu bu toprak türleri yüksek mineral ve organik besinlere sahiptir. Bu sayede saksı bitkileri küçük saksılarda kolaylıkla istenilen forma gelerek canlı renklerini sergileme şansı bulabilmektedirler. Tınlı toprak ise birçok kaktüs ve sukulent cinsi bitkinin tam olarak büyümesine ve gelişmesine imkan sağlayan toprak türlerinin başında gelmektedir. İçinde barındırdığı kil ve kum az miktarda yapacağınız sulamalarda bitkinin gerekli olan tüm besinleri almasına imkan sağlamaktadır. Özellikle uzun ömürlü kaktüs ve sukulent bitkisine sahip olmak isteyen bitkiseverler bu toprak türünü özellikle tercih etmelidirler. Sayfamızdan Gartengold toprak çeşitlerine göz atabilirsiniz.
Bahçe Bitkileri İçin Toprak
Bahçeler ve bostanlar herkesin farklı özellikte bitki yetiştirdikleri alanladır. Gerek süs gerek yiyecek için yetiştirilen çok farklı türdeki bitkinin bir arada olduğu bu alanlar için toprak yüksek öneme sahiptir. Bazı bahçeler kendinden toprağa sahip olurken bazı bahçeler çok zayıf veya neredeyse herhangi bir bitki yetişmesine imkan vermeyen toprak örtüsüne sahiptir. Bahçe sahipleri farklı metotlar veya toprak satın alarak bahçelerini bitkilerin yetişmesi için hazırlamaktadırlar. Yeterli besine sahip bir toprak sağlıklı olarak sınıflandırılmaktadır, bu toprak türleri birçok farklı özellikteki bitkinin yetişmesini ve mahsul vermesini kolaylaştıracak, bahçenizde ekosistem başlamasına imkan sağlayacaktır. Bahçeler ve bostanlar için olması gereken toprak çeşidi organik toprak olarak bilinmektedir. Aslında her toprak içerisinde belirli organizmaları taşımaktadır. Ancak organik topraklar bunun daha fazlasına sahiptir. Verimli bir toprağın özel olarak elde edilen kompost karışımlar ile daha verimli hale getirilmesinden oluşturulmuş bir toprak türüdür. Çürümüş yapraklar, evsel gıda atıkları gibi yüksek organizma taşıyan bu ürünler bir arada özel bir bölmede çürümeye bırakılarak toprak için yüksek öneme sahip yararlı mikroorganizmaların ve böceklerin oluşmasına imkan vermektedir. Bu zengin topraklar sizlerin mevsim boyu bitki yetiştirmenize ve yetiştirdiğiniz bitkilerden yüksek verim almanıza yardımcı olacaktır. İlk olarak nem tutar özelliği sayesinde bitkilerin gelişimi için önemli bir yapıya sahip olan suyu içerisinde barındırmaktadır. Aynı zamanda daha nemli bir yapıya sahip olan bu toprak hava geçirgenliği sayesinde bitki köklerinin daha dirençli olmasına imkan vermektedir. Bu sayede bitkilerin daha iyi büyümesine olanak sağlamaktadır. Toprak kalitesine doğrudan etki eden yüksek mineral ve toprak içinde yaşayan birçok böcek türüne ve yararlı mantar türlerine yuva olmaktadır. Bahçe toprakları arasında bir diğer kullanışlı toprak çeşidi ise gübreli toprak olarak bilinmektedir. Farklı hayvan dışkılarının veya bitki kalıntılarının birleşimi ile oluşturulmuş gübreli topraklar özellikle ürün alabileceğiniz fidelerin ekiminden önce bahçeye serilmesi sizlerin daha fazla sayıda ürüne sahip olmasına imkan vermektedir. Gübrenin sağlamış olduğu mineral miktarı toprağın biyolojik dengesinin kısa sürede oluşmasına imkan sağlamaktadır böylece sizlerin bitkilerinizin daha sağlıklı bir biçimde büyümesine yardımcı olmaktadır.
Diğer Toprak Çeşitleri
Topraklar farklı etmenlerin bir araya gelmesi ile oluşan maddelerdir. İklim koşulları ve toprağın ana maddesi olan kayaçların yapısı çok farklı türde toprak çeşitleri oluşmasına olanak sağlamıştır. Topraklar herkes için özellikle tarımda büyük öneme sahiptir. Ürün rekoltesinin miktarı toprağın kalitesi ile eşdeğerdir. Bu yüzden birçok çiftçi topraklarının iyi kalitede olmasını veya kalitesinin düşmemesini önlemektedir. Tarım için en sık tercih edilen toprak türlerinden biri olan alüvyal toprak toprağın taşınma hikayesini anlatmaktadır. Farklı bölgelerde ufalanan kayaçlar güçlü akarsuların etkisi ile kısa sürede parçalanmakta daha sonra akarsuların etkisi ile belirli bir düz alanda birikim yapmaktadır. Bu toprağın yapısı akarsuyun taşıdığı birçok bileşenden oluşmaktadır. Kum, çakıl, farklı mineralli taşlar ve toprağın en üst kısmının su ile taşınması sonucu birikim haline gelmiş bu ürünlerin oluşturduğu bir topraktır. Zengin organik ve mineral yapıları ile su kenarında bulunmaları bu toprakları en verimli tarım topraklarından biri haline getirmiştir. Başta ülkemiz olmak üzere dünyanın pek çok yerinde tarım arazileri alüvyon arazileri üzerine kurulmuştur. Yapı olarak kolaylıkla ekime uygun hale getirilen bu topraklar yüksek su tutabilme kapasitesine sahiptir böylelikle yılın birçok ayında kolaylıkla tarım yapılmasına imkan sağlamaktadır. Diğer yandan akarsuların yaptığı taşıma hiç durmadığı için bu topraklar sürekli kendilerini yenilemektedir. Özellikle ev ve bahçelerinde fide yetiştirmek isteyen birçok kullanıcı paketlenmiş alüvyal toprakları normal toprak ile karıştırıp daha zengin bir içerik elde edebilmektedirler.
Torf ve Perlit Toprak Nedir?
Günümüzde birçok saksı bitkisinin üretiminde ve yetiştirilmesinde kullanılan torf toprak uzun yıllar sonucunda üretilen bir toprak türüdür. Kimilerine göre bir toprak olarak görülmeyen bu ürün aslında toprak kategorisine alınabilir. Su altında birikim yapmış farklı türdeki organik ve kimyasal bileşenlerin uzun yıllar beklemesi sonucunda üretilen bu ürün oldukça yüksek besleyici özelliği ile birçok süs bitkisinin üretiminde ve bakımında çok büyük bir paya sahiptir. Meydan getiren bileşenlerindeki hava ve su oranı kısa sürede en popüler bitki besini olmasına imkan sağlamıştır. Özellikle birçok süs bitki yetiştiricisi torf kullanımı ile çok hızlı sonuçlar alabilmişlerdir. Doğal bir ürün olduğu için aynı zamanda sentetik gübrelerden farklı olarak doğaya herhangi bir zararda bulunmuyor; günümüzde pek çok çiftçi tarafından popüler hale gelmiştir ve sıklıkla kullanılmaktadır. Tamamen organik olan bu bileşenler suyu tutma kapasitesi ve saksının tam anlamıyla havalanmasına imkan vermesi açısından birçok kişi tarafından tercih edilmektedir. Aynı zamanda tatlı su akvaryumlarındaki su dengesini ayarlamak ve akvaryum bitkilerine besin sağlamak açısından torf toprak sıklıkla kullanılmaktadır. Birçok akvaryum sahibi balıklarının daha sağlıklı ve doğal ortamda yaşayabilmesi için akvaryumlarında ince miktarda torf kullanmaktadır. Özellikle akvaryumlardaki biyolojik filtrelemeye büyük katkı sunan torf ile daha berrak ve sağlıklı bir suya sahip akvaryumlara sahip olacaksınız. Toprak tipleri açısından önemli bir yere sahip olan perlitli toprak hem iç hem dış mekânlardaki bitki yetiştirilmesinde sıklıkla kullanılan toprak bileşenlerinden biridir. Perlit birçok alanda kullanılan kimyasal bir maddedir ancak sağlığa herhangi bir zararı olmadığı gibi bitkilerin gelişiminde birçok yarara sahiptir. Toprak için besleyiciliğinin yanı sıra su tutabilir özelliğe sahip gözenekli yapısı sayesinde bitkilerinizin su ihtiyacının daha düzenli ve yeterli miktarda karşılanmasına imkan vermektedir. Ayrıca toprağın havalandırılmasına ve köklerin daha güçlü hale gelmesine yardımcı olmaktadır.
Hangi toprak daha verimlidir?
Toprak insanların ve bu dünya üzerinde yaşayan hemen hemen her canlının yaşamı için gerekli olan bir maddedir. Birçok farklı oluşum sürecinden geçen topraklar gerek oluşum yapısı, iklim koşulları ve diğer çevresel etkenlerin bir araya gelmesi ile oluşmaktadır. Birçok toprak çeşidi farklı kullanım alanlarında yüksek değere sahiptir. Bir toprağın verimli olup olmaması için bazı değişkenlere bakılmaktadır. Öncelikle bir toprağın verimli olup olmadığı sahip olduğu yararlı minerallerin oranına bağlıdır. Örneğin toprak içinde bulunan nitrojen, fosfor ve potasyum oranı ekinlerin ve diğer bitkilerin büyümesinde ve daha verimli hale gelmesinde önemli bir yere sahiptir. Diğer yandan toprağın nem tutması ve drenaj yapısı toprağın kalitesi hakkında belirleyici etkendir. Örneğin çakıl ve kum oranı yüksek olan topraklar suyu tutamazlar. Ayrıca hızlı buharlaşma ile toprak içindeki su ve mineral oranının yeterli ölçüde tarım yapılmasına imkan vermemektedir. Killi topraklar yazın kurak kışın ise soğuk bir yapıya sahiptir. Mineral bakımından zengin bir yapıya sahip olan bu topraklar yüksek kil oranına sahiptir ayrıca yüksek su tutma kapasitesine sahiptir. Torflu topraklar sahip oldukları yüksek derecedeki mikroorganizmalara ve organik bir yapıya sahiptir. Uzun yıllar boyunca su altındaki çürümüş bitki ve yaprakların birikimi sonucunda ortaya çıkmış olan bu topraklar tarım ve diğer bitki türlerini yetiştirmek için oldukça uygun bir yapıya sahiptir. Bol gözenekli bir toprak olması sayesinde suyu içinde daha uzun süreli tutarak saklanmasına imkan vermektedir, böylece daha az su tüketimine imkan vermektedir.
Toprak Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Topraklar bitkilerin sağlıklı bir biçimde büyümesine ve gelişmesine imkan veren bir maddedir. Birçok birey farklı türden bitkileri evlerinde veya bahçelerinde yetiştirmektirler. Bu bitkilerin her biri farklı özelliklere sahip toprak türlerine ihtiyaç duymaktadırlar. Bitki sahipleri toprak seçerken farklı seçenekler arasından en uygun olanı seçmek istemektedirler. Bu yüzden bazı kurallara uyarak doğru bir seçim yapabileceklerdir. Toprak satın almadan önce yetiştirmek istediğiniz bitkinin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak seçiminizi yapmalısınız. Örneğin kumlu toprak seven bir bitki yüksek nem tutan bir toprağa ekildiğinde sağlıklı bir biçimde büyümeyecektir. Diğer yandan aldığınız bitki toprağının ne kadar gübre içerdiğini ne kadar toprak içerdiğini bilmeniz gerekmektedir. Yüksek gübre oranına sahip birçok toprak bazı bitkilerin hızla çürümesine sebep olmaktadır. Toprağın pH derecesi yüksek öneme sahiptir. Bazı bitki türleri asidik topraklarda daha iyi büyürken bazı bitkiler daha bazik özelliklere sahip toprakları tercih etmektedir. Bazı toprak türleri sentetik gübre içermektedir, bu hem çevreye hem de insan sağlığına zararlıdır. Özellikle sebze ve meyve yetiştireceğiniz zaman bitki toprağının doğal bileşenlerden oluşmuş gübrelerden üretilmiş olmasına dikkat ediniz. Toprak satın alırken gereğinden fazla veya az toprağa sahip olmamak için mutlaka aldığınız saksının ne kadar litre toprak aldığına bakarak almalısınız.
