Transformatörler 

Transformatör

Günlük adıyla trafo olarak adlandırılan transformatörler, elektronik indüksiyonları en az iki devre arasındaki elektrik akımından ortaya çıkara bir sistemdir. Esas işlevleri frekans değerini değiştirmeden akım ve gerilim değerlerindeki asıl istenen değişimleri farklılıkları ortaya çıkarmaktır. Elektrik enerjisinin dağıtımı ve aktarımının yanında bir devredeki gerilimi yükseltmek ve düşürmek amacıyla da kullanılmaktadır. Transformatörün kullanıldığı yerdeki elektriğin gücü, transformatörler bağlı olan cihazlar ve bu cihazların büyüklüğü transformatör çeşitleri ile sıkı sıkıya ilişkilidir. Transformatör özellikleri arasındaki önemli özelliklerden birisi de güç kayıplarının önüne geçilmesini sağlamasıdır. Gerilimin yükseltilmesinde ve düşürülmesindeki asıl amaç da aslında budur. Trafolar gerilim trafosu ve akım trafosu olarak da ayrılabilmektedir. Gerilim trafoları genel olarak akım ölçülerinin ölçme alanlarının genişletilmesinde kullanılmaktadır. Bu trafolar yüksek gerilimi belirli bir oranda düşürmek için kullanılmaktadır. Gerilim trafolarında sekonder gerilimi genellikle 100 ile 120V arasında kullanıcıların karşısına sunulmuştur. Akım trafoları ise genel olarak ölçüm amacıyla kullanılmaktadır. Akım ve gerilim trafolarının genel elektrik ve aydınlatma özellikleri ile kullanımı hakkında doğru bilgilerin edinilmesi güvenlik ve verim açısından oldukça önemlidir.

Transformatör Çeşitleri

Transformatörler kullanım amaçlarına, çalışma prensibine, bulundurduğu faz sayısına ve nüve çeşidine göre değişiklik göstermektedir. Bu transformatörlere örnek olarak iletim, ara istasyon, dağıtım, güç, izolasyon, oto, ölçü, ses frekansı ve kontrol transformatörleri gösterilebilir. Transformatör kullanımı ise pek çok işlemin gerçekleştirilebilmesi için olanak sunmaktadır. Merdiven otomatiği bunlar arasında yer almaktadır. Bu otomatik sistem sayesinde bir veya birden çok noktada çeşitli lambalar yakılıp söndürülebilmektedir. Özellikle pek çok binanın bulunduğu çok katlı apartmanlarda merdiven otomatiği oldukça işe yarar olacaktır. Bunun yanında LED merdiven otomatiği de aynı amaçla kullanılmaktadır. LED’li yapısı sayesinde çok katlı apartman merdivenleri kullanılmak istenildiği zaman farklı renklerle kullanıcıların karşısına çıkar. Bu renkler beyaz olarak seçilebileceği gibi isteğe göre mor, mavi veya kırmızı olarak tercih edilebilir. Trafoların bir diğer kullanım alanı ise neon tabelalardaki ışık olayıdır. Neon transformatör kullanımı da her geçen gün artan transformatör modelleri arasında yerini almaktadır. Elektronik ve mekanik olarak ikiye ayrılabilen trafolar tabelaların görselliğinin ve parlaklığının iki katına çıkmasına yardımcı olmaktadırlar. Genellikle şehir tabelalarında, kafe, lokanta veya market gibi yerlerde dikkat çekmek ve tanıtım amaçlı neon tabelalar kullanılmaktadır. Neon tabelalar gerek parlaklığı gerek görünümüyle kontrollü ve yüksek elektriğe ihtiyaç duymaktadır. Zaman zaman bu elektriği düşürülmesi ve yükseltilmesi de gerekmektedir. Dolayısıyla bu noktada devreye girecek olan neon bir neon LED trafosu sorunu ortadan kaldırmaya yardımcı olacaktır. Bu transformatör sayesinde ışık kontrolü gerçekleştirilebilecek, tabela üzerindeki ışıkların parlaklığı ve dikkat çekiciliği ayarlanabilecektir. Hem boyut hem de güç olarak farklılık gösteren neon transformatörle, kullanılacak olan tabelaya bağlı olarak kullanılmaktadır. Tabelada kullanılan neon gazının miktarına göre trafonun büyüklüğü de değişiklik gösterecektir. Neon trafoların tercih edilmesinde en büyük etken tabelalardaki renkleri ve parlaklığı kontrol edebilmektedir. Tabelacılığın reklam sektörünün önemli bir parçasını oluşturduğu düşünüldüğünde tabelalardaki ışık ve görselliğin ayarlanmasında oldukça yardımcı olan transformatörlerin önemi de artmaktadır. Bu sayede reklamının yapılması istenen durum farklı renkteki ışıklarla ve parlaklıkla gerçekleştirilebilmektedir. Bu noktada transformatörlerin doğru kullanılması ve genel özelliklerinin bilinmesi oldukça önemlidir.

Transformatör Kullanımı

Transformatör genel olarak bakıldığında bir elektrik devresindeki akımı düşürmek veya yükseltmek amacıyla kullanılmaktadır. Elektronik amaçla kullanılmak istendiğinde ise birbirinden farklı evrelerdeki yükselticileri bir araya birleştirmek ayrıca doğru akım dalgalarının diğer bir ileticiye doğru bir şekilde iletilmesini sağlamak amacıyla da kullanılmaktadır. Bunun yanında izolasyon amacıyla dirençlerle beraber kullanıldığı da görülür. Bu noktada izole trafo modelleri devreye girecektir. İzolasyon trafo bir nevi topraklanmanın yapılmasını sağlamaktadır. Şebeke ve yükün birbirinden yalıtılarak nötr bir ortam oluşmasını sağlamaktadır. Bununla birlikte elektrik çarpmasının engellenmesinde veya şebekede oluşacak dengesizliklerin giderilmesinde büyük rol oynamaktadır. Yıldırım düşmelerine karşı güvenliği sağlamak, cihazların fazla enerjilerinin topraklanmasına olanak sunmak gibi pek çok görev aslında izole trafolar sayesinde gerçekleştirilmektedir. İzole trafonun kullanılacağı yerdeki işletmenin büyüklüğü, cihazların sayısı ve çeşitliliği kullanılacak olan trafonun da büyüklüğünü ve gücünü etkilemektedir. Voltaj da yine transformatörlerin genel özelliklerini etkileyen faktörler arasında yerini alacaktır. 220v izolasyon trafosu bu trafolara örnek olarak gösterilebilir. Kullanılacak ortamdaki cihazların sayısı ve büyüklüğü yüksek voltajlı trafo tercih edilmesini gerektirebilmektedir. izolasyon trafosu fiyat aralıklarının aynı zamanda büyüklüğe, markaya, kullanım kolaylığına ve kalitesine göre değişiklik göstereceği de unutulmamalıdır. Bunun yanında bazı özel aletlerde özel transformatörler kullanılabilmektedir. Dolayısıyla kişilerin transformatörün kullanılacağı alanı göz önünde bulundurmaları oldukça önemlidir. Kaç cihazın bir transformatöre bağlı olduğu ve transformatörün tüm bu cihazları kaldırabilmesi oldukça önemlidir.

Transformatör Fiyatları

Pek çok elektrik cihazda olduğu gibi transformatörlerde de güç dengesi ve kullanımı oldukça önemlidir. Dolayısıyla transformatör fiyatları söz konusu olduğunda makinelerin güçleri ve enerjileri oldukça etkili olacaktır. Bunun yanında trafoların kaç giriş çıkışının olduğu, en çok kaç cihazın elektrik yükünü arttırıp azaltabileceği gibi özellikler de fiyatlarda belirleyici olacaktır. Cihazın büyüklüğü ve kurulumunun kolaylığı da yine belirleyici olacaktır. Transformatör almadan önce kişilerin güvenilir markalara yönelmesi, kurulumu kolay olan ürünlere yönelmesi, güçlü ve kaliteli ek parçaların bulunmasına dikkat edilmelidir. Göz önünde bulundurulması gereken bir diğer nokta ise doğru ve uygun trafonun seçilmesidir. Bunun için trafonun kullanılacağı alana dikkat edilmesi gerekir. İş yeri, üretim yeri veya fabrika gibi elektrik yükünün fazla olduğu yerlerde büyük ve güçlü transformatörlere ihtiyaç duyulurken; apartmanlarda, tabelalarda veya küçük iş yerlerinde ise daha orta boy ve düşük güçte transformatörler tercih edilebilir. Örneğin tabelalardaki ışık parlaklığını kontrol etmek, renkleri ayarlamak için neon transformatörler kullanılabilmektedir. Neon trafosu fiyatları da yine taşıdığı çok amaçlı özelliklere, kullanım rahatlığına, gücüne ve büyüklüğüne göre değişiklik gösterecektir. Ancak genellikle lokanta, market veya alışveriş merkezi tabelalarında çok büyük olmadığı sürece belirli boyutlarda transformatör kullanılmaktadır. Sıklıkla tercih edilen bir diğer trafo modeli ise izolasyon trafoları olacaktır. Elektrik çarpmasını büyük oranda engellemeye ve elektrik yükünü dengelemeye çalışan izolasyon trafo fiyatları da güce ve boyuta göre değişiklik gösterecektir. Türü ve işlevi ne olursa olsun seçim noktasında bütçenin yanında uzun ömürlü kullanım da mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.